O Captain, My Captain!

სტატია პირველად 2021 წლის 18 იანვარს გამოქვეყნდა, პეპ გვარდიოლას დაბადების დღეზე. სულ მცირე ხნის წინ პეპმა “მანჩესტერ სიტისთან” ერთად ჩემპიონთა ლიგა მოიგო. გახდა პირველი მწვრთნელი, რომელმაც ტრიპლეტი ორჯერ შეასრულა, ავტომატურად გახდა პირველი მწვრთნელი, რომელმაც ტრიპლეტი ორ სხვადასხვა გუნდში შეასრულა. როგორც იქნა მიაღწია მიზანს და ჩემპიონთა ლიგა მესის გარეშე მოიგო. 

ვულოცავთ პეპს ამ დიდ წარმატებას და ვუსურვებთ ოდესმე მაინც უარი თქვას პრინციპებზე და სახლში დაბრუნდეს. მთელი ამ დროის მანძილზე იმდენი რამ გამოვლინდა, უკვე ყველასთვის გასაგებია რას და რატომ გაექცა. 

იოჰან კრუიფმა 80-იანების ბოლოს “დრიმ თიმის” მშენებლობა დაიწყო, გუნდში მოიყვანა ბასკები – ბაკერო და ბეგირისტაინი, მოიყვანა მისი თანამემამულე და ფეხბურთის ისტორიაში ყველაზე გამტანი მცველი – რონალდ კუმანი. მოიყვანა ბულგარეთისა და დანიის ყველა დროის საუკეთესო ფეხბურთელები და ბოლოს ბრაზილიელი ჯადოქარიც, მაგრამ იმ “ბარსელონაში” კრუიფის ხელწერას, ყველაზე მეტად, პატარა და გამხდარი ბიჭი ტოვებდა.

დღეს პეპ გვარდიოლას დაბადების დღეა. (დღეს პეპმა ლიგა მოიგო! რედ.) 

ერთხელ როი კინზე თქვეს, უყურებ და ხვდები, რომ ფერგიუსონია მოედანზეო. ის სიფხიზლე, სიხისტე და სიმკაცრე მოჰქონდა, რაც ფერგის ახასიათებდა, სადაც ფერგის ხმა არ ისმოდა, იქ როი კინი იყო, ვისაც ფერგის დარიგება ავიწყდებოდა, როი ახსენებდა.

ასე იყო პეპიც, კრუიფის მთავარი წარმომადგენელი მოედანზე. ორგანიზების განსაკუთრებული ნიჭით დაჯილდოებული. ვარსკვლავბიჭუნა ნამდვილად არ ყოფილა, ყოველ შემთხვევაში იქამდე, სანამ კრუიფი აღმოაჩენდა. იოჰანს მოწონდა, როგორ გადაადგილდებოდა მაშინ, როცა მთელი მისი გუნდი შეტევაში გარბოდა, ის არჩევდა ისეთ პოზიციას, რომ შესაძლო კონტრშეტევა სწრაფად ჩაეშალა, ფიქრობდა საფრთხეზე, რომელიც შესაძლოა საერთოდ არ შექმნილიყო მის კართან.

ასე დაწინაურდა გვარდიოლა და ძალიან დიდი გუნდის ნაწილი, შემდეგ კი მისი კაპიტანი გახდა.

O Captain! my Captain!

კრუიფის შემდგომ ეპოქაში ერთი სეზონიც არ ჩაუტარებია მძიმე ტრავმის გარეშე, “ბარსელონა” მის გარეშე უპატრონო გუნდს ჰგავდა, მასთან ერთად კი პრობლემები შეიქმნა, რადგან მასში უკვე სამწვრთნელო ხედვა ჯაბნიდა ფეხბურთელისას, მუდმივად კამათობდა მწვრთნელებთან და ფეხბურთელებს მათგან განსხვავებულ მითითებებს აძლევდა.

პეპი კრუიფის დავალებების უპირობო შემსრულებელი იყო. ალბათ აღარც სჭირდებოდა განსაკუთრებული მითითებების მიცემა, იმდენად თანაზიარი გახდა მის ფილოსოფიასთან, აი შემდგომ ეტაპზე ყველაფერი აირია, აღარც რობსონის ესმოდა და აღარც ვან გაალის, ფერერი ხომ საერთოდ ვერ ტოვებდა მწვრთნელის შთაბეჭდილებას. ამასთანავე ხედავდა, რომ მისი მემკვიდრე, პატარა ჩავი ერნანდესი, როგორც ფეხბურთელს არაფრით ჩამორჩებოდა და მის განვითარებას ცოტა არ იყოს აბრკოლებდა.

სეზონის დაწყების წინ პრესკონფერენცია გამართა და წასვლა დააანონსა. სეზონის ბოლოს უკვე 30 წლის იქნებოდა, ეს კი რთული ასაკია ფეხბურთელისთვის, რომელსაც ქრონიკული ტრავმები ტანჯავს.

პეპს არ უნდოდა, რომ ტვირთი გამხდარიყო და თუ დააკვირდებით, ძალიან მკაცრია იმ ფეხბურთელების მიმართ, რომლებიც წასვლას აყოვნებენ.

“დასრულდა მგზავრობა, ხიფათით აღსავსე;

მიწყნარდა ღელვა და ჩაცხრა ქარიშხალი, გაუძლო ხომალდმა უამრავ განსაცდელს.” 

პეპის წასვლის მიზეზი მხოლოდ ჩავი არ ყოფილა, მას სხვა კულტურის ნახვა სურდა, განსაკუთრებით კი იტალიის, რადგან ტაქტიკური ფეხბურთის სამკვიდროდ სერია ა ითვლებოდა. მიუხედავად ამისა, ბევრი გააოცა გვარდიოლას “ბრეშაში” გადასვლამ, ელოდნენ, რომ რომელიმე ლიდერ გუნდში გადავიდოდა, ის კი ადგილის შესანარჩუნებლად მებრძოლ “ბრეშაში” აღმოჩნდა.

“გადავედი იქ, სადაც ყველაზე მეტად სურდათ ჩემი ხილვა. ბაჯოს ფაქტორი გადამწყვეტი იყო, მე გავიზარდე ეპოქაში, სადაც მასზე ლეგენდებს ყვებოდნენ.”

იტალიელი ბუდაც ისეთ ინტელექტუალურ ფეხბურთს თამაშობდა, როგორსაც გვარდიოლა, ბევრად დიდი ფეხბურთელი იყო, მაგრამ მათი საფეხბურთო ხედვა იდენტური აღმოჩნდა. პეპს “ინტერისგან” დაწუნებული, “მილანში” გაყიდული ანდრეა პირლო უნდა შეეცვალა, რომელიც იჯარით “ბრეშაში” თამაშობდა, მაგრამ მისი ჩანაცვლება ვერ შეძლო, რადგან პირველივე სეზონში დოპინგ სკანდალში გაეხვა.

უცნაურად ჟღერს, მაგრამ ასეა, უმწიკვლო რეპუტაციის მქონე ადამიანიც გაეხვა ასეთ ამბავში, იტალია ასეთი ქვეყანაა, შესაძლოა ყველაზე ლამაზი ქვეყანაა დედამიწაზე, მაგრამ ყველაზე მარტივად ისვრები.

გვარდიოლა უარყოფდა აკრძალული ნივთიერებების მიღებას და დიდხანს იბრძოდა საპირისპიროს დასამტკიცებლად, შვიდთვიან პატიმრობას გადაურჩა, დისკვალიფიკაციას ვერა. ბრძოლა მას შემდეგაც განაგრძო, რაც ფეხბურთელის კარიერა დაასრულა. “ბარსელონა ბ-ს” მთავარი მწვრთნელი იყო, როდესაც საბოლოოდ გაამართლეს.

თავის დროზე, “რეალის” კაპიტანმა, ფერნანდო იერომ მხარი საჯაროდ დაუჭირა. მადრიდელმა აღნიშნა, რომ გვარდიოლას სიმართლეში დარწმუნებული იყო. უბრალო ჟესტია, მაგრამ სასიამოვნო.

დისკვალიფიკაციის მოხდის შემდეგ “ბრეშას” დაუბრუნდა და მთავარ მწვრთნელ კარლო მაცონესთან ერთად საქმეს შეუდგა. მათი ურთიერთობა უკვე განსაკუთრებული იყო, როდესაც გვარდიოლა საქმის განხილვაზე რომში დაიბარეს, კარლო მაცონემ გუნდი დატოვა და სასამართლოზე გაჰყვა. პეპს მისი საქციელი არასდროს დავიწყებია.

ამავე დროს მუდმივად იხსენებენ პროცესზე Gazzetta Dello Sport-ის მთავარი რედაქტორის წარმოთქმულ სიტყვას: “გვარდიოლამ მილიონებზე თქვა უარი და იტალიაში ჩამოვიდა, მხოლოდ იმიტომ, რომ რობერტო ბაჯოს გვერდით ეთამაშა, თქვენ გგონიათ, რომ ასეთ ადამიანს დოპინგის მიღება შეუძლია?!”

გვარდიოლას სამწვრთნელო ფილოსოფიის ჩამოყალიბებაში, კრუიფის შემდეგ, ყველაზე დიდი როლი სწორედ “პაპა კარლომ” ითამაშა. დიდი გეგმებიც დააწყეს, მაგრამ საქმე ისე ვერ წარიმართა, როგორც სურდათ. გვარდიოლა ძალიან ცოტას თამაშობდა, თუმცა, როცა თამაშობდა, ყოველთვის მაღალ დონეზე.

ერთ-ერთი მოგებული თამაშის შემდეგ, კარლომ გვარდიოლა მთელი გუნდის თანდასწრებით შეაქო, მისი სიტყვა წინასწარმეტყველური აღმოჩნდა – “პეპე, (ასე ეძახდა კარლო პეპს) შენ მსოფლიოს საუკეთესო მწვრთნელი გახდები!”

წლების შემდეგ, როცა პეპის “ბარსელონა” თანამედროვე ფეხბურთში წარმოუდგენელი ფეხბურთით შემოიჭრა და რომის ფინალში გააღწია, გვარდიოლამ პირველ რიგში “პაპა კარლოს” დაურეკა, თამაშზე დაპატიჟა და მოგებას დაპირდა.

“პეპე, შენ მსოფლიოში ყველაზე ცუდი მწვრთნელი ხარ, ახლა თამაშზე უნდა ფიქრობდე, ჩემთან როგორ რეკავ?!” – საუბარი თავადვე გაიხსენა კარლო მაცონემ.

მაცონეს რჩევით პეპი “ბრეშადან” “რომაში” გადაბარგდა, გუნდში, სადაც ლეგენდარული ფაბიო კაპელო მუშაობდა და საუკეთესო ფორმაში მყოფი ფრანჩესკო ტოტი ბრწყინავდა. კარლომ პეპს უთხრა, რომ კაპელოსგან ბევრს ისწავლიდა, მაგრამ იქაც იგივე პრობლემა შეიქმნა რაც ვან გაალთან, მათი ფილოსოფია ერთმანეთს ვერ დაემთხვა, გვარდიოლამ ჩვეულად დაიწყო ფეხბურთელებისთვის მითითებების მიცემა, მაგრამ დიდად არავინ უსმენდა, ეს “ბარსელონა” არ იყო და არც მათი კაპიტანი იყო ბაჯოსავით ინტელექტუალი. ეს ზუსტად ის პერიოდია, როცა “რომას” და იტალიური ფეხბურთის მთავარი ვარსკვლავის IQ-ზე ათასნაირი ანეგდოტი ვრცელდებოდა, ამდენი რთული ხასიათის ადამიანი ერთად საქმის კეთებას ვერ შეძლებდა და არც ლიდერობას დათმობდა ვინმე. გვარდიოლამ “რომაში” მხოლოდ ორი შეხვედრა დაიწყო ძირითად შემადგენლობაში.

მერე კი მწვრთნელობის დროც მოვიდა. კრუიფი “ბარსელონა ბ-ს” შეხვედრებს უფრო ხშირად ესწრებოდა, ვიდრე მთავარი გუნდისას. მისი რჩევა ლაპორტამ გაითვალისწინა, გამოუცდელი პეპი მთავარ მწვრთნელად დანიშნა და ის დიდი ამბავიც დაიწყო.

თუმცა რთულად. პირველ ორ ტურში მხოლოდ ერთი ქულა ავიღეთ. კავკასიაში არსებული პატარა ქვეყნის ყველაზე ცნობილმა საფეხბურთო გამოცემამ, გვარდიოლას სტარტს ასეთი სათაური მიუძღვა – “ისწავლე შვილო!”

გვარდიოლა ფეხბურთის ბოლო რევოლუციონერი და ყველაზე დიდი პერფექციონისტია. სანამ პეპი მწვრთნელად მოვიდოდა, მანამდე ყველა ტურნირისთვის არავინ იბრძოდა და ტრიპლეტის მოგება დიდი იშვიათობა იყო. მისი მოსვლის შემდეგ კი ყველაფერი შეიცვალა, პეპმა უბრალოდ თქვა, რომ ყველაფრის მოგება სურდა და ყველაფერი გააკეთა ამისთვის, ხან გამოდის, ხან არა, მაგრამ ამისკენ სწრაფვა განსაკუთრებულად გაქცევს.

თავის დროზე გიჟად ჩათვალეს, გუნდის მთავარი ექიმი კატეგორიული წინააღმდეგი იყო და ამტკიცებდა, რომ ფეხბურთელები ამას ვერ გაუძლებდნენ, გვარდიოლამ კი გუნდიდან გაათავისუფლა, თქვა, რომ ვისაც მისი არ სჯერა, იმის ადგილი გუნდში არ არის.   

საბოლოოდ ორივე მართალი აღმოჩნდა, ფეხბურთელებმა ვერ გაუძლეს, ინიესტამ მძიმე ტრავმა მიიღო და ფინალში გამაყუჩებლებით ისე ითამაშა, რომ მთელი კარიერა სასწორზე შეაგდო, ტრავმით ითამაშა ტიერი ანრიმაც, სულ მცირე ხნის წინ გაიხსენა, რომ ტრავმას მალავდა, რადგან ფინალის გამოტოვება არ სურდა. მძიმე ტრავმა მიიღო რაფაელ მარკესმა, რომელიც “ჩელსისთან” პირველ ნახევარფინალში გამოგვაკლდა, მიუხედავად ამისა, გვარდიოლამ მაინც ყველაფერი მოიგო.

საკუთარ თავში და იდეებში აბსოლუტურად დარწმუნებული იყო, სხვა შემთხვევაში ვერ გაბედავდა იმ ფეხბურთელის გაშვებას, რომელიც ყველაზე მეტად უყვარდათ. მოსვლისთანავე თქვა, რომ დეკუ, რონალდინიო და ეტო’ო არ სჭირდებოდა. კამერუნელი ვერ გაყიდა, მაგრამ ერთი წლის მერე მაინც მოიცილა, მერე კი ტიერი ანრიც შეავიწროვა, რადგან “ტიტის” დრო წავიდა, პეპს კი ბებერი ვარსკვლავი არ სჭირდებოდა.

შეცდომებიც დაუშვა, იბრას მოყვანას გამართლება არ ჰქონდა და სხვა ტრანსფერებიც მიუქარავს, მაგრამ საერთო ჯამში ყველაზე ძლიერი “ბარსელონას” შემოქმედად იქცა. მესი არასდროს ყოფილა ისეთი კარგი, როგორიც მის ხელში იყო. ამაზე ზედიზედ მოგებული ოთხი “ოქროს ბურთიც” მეტყველებს.

რაციონალურად თამაში სწორედ მის ხელში ისწავლა. მათი პირველი შეხვედრისას პეპმა უთხრა, თუ დამიჯერებ, ერთ თამაშში 3-4 გოლის გატანას შეძლებო, ძალიან უცნაურად ჟღერდა ეს სიტყვები, მაგრამ ფაქტია, რომ ასე მოხდა. ესე იგი, დაუჯერა.

სხვა რა უნდა ვთქვათ? მისი წასვლა შოკი იყო, დაბრუნებას კი მაინც ველოდი, მიუხედავად იმისა, რომ ბევრჯერ აქვს ნათქვამი, არასდროს დავბრუნდებიო. როსელს გაექცა და პრეზიდენტი ისეთმა კაცმა შეცვალა, დაბრუნებაზე როგორ იფიქრებდა?! ახლა კი მოვა ის კაცი, ვისთან ერთადაც დიდი ეპოქა შექმნა, მაგრამ არა მგონია, დაბრუნდეს.

იმ ქვეყანაშია, სადაც “მელოტი ფროიდის” სახელით იცნობენ. პატარა, გამხდარი ბიჭი, თანამედროვე ფეხბურთის მთავარ გენიოსად ჩამოყალიბდა. მისი გუნდის შემხედვარე სერ ალექს ფერგიუსონიც კი კანკალებდა. ჩემი თვალით რომ არ მენახა არ დავიჯერებდი! ციფრული მეხსიერება რომ არ არსებობდეს, ალბათ არასდროს აღიარებდნენ.

ერთ დროს ასეთი გუნდი ვიყავით.

“ხომალდმა ნაპირას ჩაუშვა ღუზა და დგას გამარჯვებული, ასრულდა, რაც გვსურდა;

მიზანს მივაღწიეთ, ხანგრძლივი, დამღლელი ეს მოგზაურობა,

დამთავრდა, დასრულდა” (უიტმენი)