როგორ დაკარგა ბარსელონამ სული

2012 წელს, “ბარსელონას” მთავარი მწვრთნელის პოსტზე თავისი ბოლო პრესკონფერენციის დროს პეპ გვარდიოლამ განაცხადა: “ადრე თუ გვიან ეს გუნდი მოგებებს შეწყვეტს. ასეთ დროს უნდა ვნახოთ, შევინარჩუნებთ თუ არა იმ სტილის რწმენას, რომელსაც ახლა მივდევთ.”

გვარდიოლას დროს “ბარსელონასთვის” მოგება ჩვეულებრივი რამ იყო. 4 წელიწადში შესაძლო 18 ტიტულიდან კატალონიელებმა 14 მოიგეს, მათ შორის 2 ჩემპიონთა ლიგა და 3 ესპანეთის ჩემპიონატი.

კლუბში და მის გარეთ ყველა ამაყი იყო იმით, რომ გუნდი არა მხოლოდ იგებდა, არამედ ამას კლუბის აღზრდილი ფეხბურთელებით ახერხებდა და თან სანახაობრივ ფეხბურთსაც აჩვენებდა. სწორედ ამას ეწოდებოდა “ბარსელონას დნმ”.

გავითა თითქმის 10 წელი და რბილად რომ ვთქვათ, როგორც გვარდიოლამ იწინასწარმეტყველა, გუნდმა მოგებები შეწყვიტა. “ბლაუგრანას” ბოლო ჩემპიონთა ლიგა 2015 წლით თარიღდება, ბოლო 2 წელიწადში კი “ბარსამ” ესპანეთის თასის გარდა ვერაფერი მოიგო.

ყველაზე დიდ პრობლემას კი გვარდიოლას მიერ დასმული კითხვა წარმოადგენს – არსებობს კი რწმენა იმ სტილისა, რომელიც “ბარსელონას” სხვებისგან გამოარჩევს?

The Athletic-მა “ბარსელონას” ყოფილი ფეხბურთელები, მწვრთნელები და დირექტორები გამოკითხა. ბევრ მათგანს კლუბის მიერ აღებულ მიმართულებასთან დაკავშირებით კითხვები აქვს. ეს ეხება როგორც მოედანს, ასევე მის გარეთ არსებულ მდგომარეობას.

1.3 მილიარდი ევროს ოდენობის ვალი დიდი პრობლემაა, მაგრამ “ბარსელონას” ოჯახში უფრო მეტად იმაზე წუხან, რომ აღარ არსებობს რწმენა იმისა, რაც ამ კლუბს განსაკუთრებულს ხდიდა. გუნდი არა მხოლოდ ევროპაში საუკეთესოებს ვეღარ ეპაექრება, ის საკუთარი უნიკალური იდენტობის დაკარგვასთანაც ახლოსაა.

– აცხადებს სერჟი სამპერი The Athletic-თან საუბრისას.

როდესაც “ბარსელონას” ფილოსოფიასა და თამაშის სტილზე ვსაუბრობთ, უპირველესად იოჰან კრუიფი გვახსენდება. სწორედ მისი მწვრთნელობის დროს (1988-1996 წლები) დაუკავშირდა კლუბის ახალგაზრდული სისტემა პირველ გუნდს მყარად.

კრუიფის დროს “ბარსელონას” აკადემიის გზას გადიოდა ჩავი როკა, რომელიც იოჰანის შვილის, ჟორდი კრუიფის ტოლია. როკა აცხადებს:

აკადემიისა და პირველი გუნდის კავშირი სხვადასხვა ფორმით გრძელდებოდა ლუი ვან გაალის, ფრანკ რაიკარდისა და ყველაზე მეტად პეპ გვარდიოლას დროს. გვარდიოლამ 19 წლის სერჟი რობერტოს სადებიუტო თამაშის ჩატარების საშუალება ჩემპიონთა ლიგის ნახევარფინალში “რეალთან” მატჩში მისცა.

კიდევ ერთი თინეიჯერი, რომელსაც დებიუტი გვარდიოლას დროს ჰქონდა, სერჟი სამპერია, რომელიც 18 წლის ასაკში უკვე ლიონელ მესისთან, ჩავისთან და ანდრეს ინიესტასთან ერთად ვარჯიშობდა. სამპერის თქმით პირველ გუნდში მისი დაწინაურება რთული არ ყოფილა, რადგან ამისთვის ის მთელი დეკადის განმავლობაში ემზადებოდა.

კრუიფის დროიდან მოყოლებული ვარჯიშის დროს “ბარსელონას” ყველა გუნდი ერთ პრინციპს ეყრდნობოდა “Juego de posicion” (პოზიციური თამაში). როდესაც 18 წლის ხარ და მსოფლიო ჩემპიონატის მომგებ ფეხბურთელებთან პირველ გუნდში წინაურდები, იქ იგივე ვარჯიშები გხვდება, რასაც 10 წლის განმავლობაში აკეთებდი.

– სერჟი სამპერი.

სამპერის კარიერა ისე არ განვითარდა, როგორც დაგეგმილი იყო. ის ჯერ კიდევ 26 წლისაა და ამჟამად იაპონურ “ვისელ კობეში” ანდრეს ინიესტასთან ერთად თამაშობს. სერჟის პროგრესის შენელების მიზეზი მძიმე ტრავმებია.

სამპერი “ბარსელონა ბ-ს” იმ თაობის წევრი იყო, რომელმაც 2013/14 წლების სეზონში კინაღამ ესპანეთის მე-2 დივიზიონი მოიგო. იმ გუნდს გვარდიოლას ყოფილი თანაგუნდელი ეუსებიო საკრისტანი წვრთნიდა. იმ გუნდში თამაშობდნენ “ხეტაფეს” ამჟამინდელი შემტევი სანდრო რამირესი, “ესპანიოლის” მცველი სერჟი გომესი და “ვალიადოლიდის” მეკარე ჟორდი მასიპი. “ბლაუგრანას” პირველ გუნდში ფეხი ვერცერთმა მათგანმა მოიკიდა.

სერჟი სამპერი აგრძელებს:

იმ დროს “ბარსელონას” ისედაც ძალიან კარგი შემადგენლობა ჰყავდა, 2014 წელს კი გუნდმა ლუის სუარესი, მარკ-ანდრე ტერ შტეგენი და ივან რაკიტიჩი დაიმატა. ლუის ენრიკესთან ერთად მომდევნო სეზონში მათ ტრებლი მოიგეს.

“ბარსელონას” ისტორიისთვის არც სუპერვარსკვლავების შეძენაა უცხო რამ. კრუიფი, დიეგო მარადონა, რონალდ კუმანი, ხრისტო სტოიჩკოვი, რონალდინიო… გვარდიოლას დროსაც კი გუნდში სუპერვარსკვლავები მოდიოდნენ.

კლუბის ფილოსოფიისთვის კიდევ უფრო დიდი დარტყმა იყო საშუალო დონის, ან დაბალკვალიფიციური ფეხბურთელების დამატება, როგორებიც იყვნენ ანდრე გომეში, პაკო ალკასერი, ალეიშ ვიდალი, პაულინიო, იერი მინა ან დუგლასი. ამ ფეხბურთელებს ხშირად უჭირდათ, გაეგოთ, თუ რას ნიშნავდა “ბარსელონაში” თამაში, ამ დროს კი “ლა მასიაში” მყოფი ახალგაზრდა მოთამაშეების პირველ გუნდში დაწინაურება მათ გამო იბლოკებოდა.

– სერჟი სამპერი.

სერჟი რობერტოდან ანსუ ფატიმდე, ანუ 2011 წლიდან 8 წლის განმავლობაში “ბარსელონას” პირველ გუნდში არცერთი ფეხბურთელი არ დაწინაურებულა, ტრანსფერებში კი დროის ამ მონაკვეთში 800 მილიონ ევროზე მეტი დაიხარჯა. ამ ფულით ნაყიდი ფეხბურთელების უმრავლესობამ გუნდი ვერ გააძლიერა.

ის ადამიანები, რომლებიც იმ დროს “ბარსელონას” აკადემიაში მუშაობდნენ, უარყოფენ, რომ მაშინ “ბლაუგრანას” ტალანტების პრობლემა ჰქონდა.

ერთ-ერთი მათგანია ხავიერ გარსია პიმიენტა, თავადაც “ბარსას” აღზრდილი, ვინც კატალონიური კლუბის აკადემია იოჰან კრუიფის მწვრთნელობის დროს გაიარა. ის მწვრთნელი იყო როგორც “ლა მასიაში”, ასევე “ბარსელონა ბ-ში”.

მუნირ ელ-ჰადადის თანატოლები იყვნენ “ვულვერჰემპტონის” შემტევი ადამა ტრაორე და “აიაქსის” მეკარე ანდრე ონანა. პიმიენტასთან ერთად 2018 წელს ახალგაზრდული ლიგის მომგები გუნდიდან რიკი პუჩი, ინიაკი პენია და ოსკარ მინგესა ისევ “ბარსელონაში” არიან, დანარჩენები კი მთელი ევროპის მასშტაბით თამაშობენ – ხუან მირანდა “ბეტისშია”, “კარლეს პერესი “რომაში”, აბელ რუისი “ბრაგაში”, მატეუ მორა “დორტმუნდში”, ხოლო მონჩუ “გრანადაში”.

მაშინ კლუბს მიღმა და ახლა კლუბში მყოფი ზოგიერთი ადამიანისთვის ძნელი დასაჯერებელია, რომ ჩამოთვლილი ფეხბურთელები პირველი გუნდის დონის თამაშს აჩვენებდნენ. მათი აზრით ამის მტკიცებულება ისაა, რომ ახლა ისინი იაპონიის ჩემპიონატის, “ვულვზის”, “რომასა” და “ხეტაფეს” დონის გუნდებში თამაშობენ.

თუმცა მათთვის, ვისაც კრუიფის ფილოსოფიის რეალურად სჯერა, ის ფაქტი, რომ მუნირმა ან სერჟი გომესმა, ან თუნდაც მარკ ბარტრამ, რაფინიამ და მარკ მუნიესმა უმაღლესი დონის ფეხბურთი ვერ ითამაშეს, სულაც არ ნიშნავს, რომ ისინი “ბარსელონასთვის” გამოსადეგი მოთამაშეები ვერ იქნებოდნენ. ამის მიზეზი კი ისაა, რომ ეს ფეხბურთელები “ბარსელონაში” თამაშისთვის უკეთ არიან მომზადებულები, ვიდრე სხვები, ისინი ამისთვის წლების განმავლობაში ემზადებოდნენ. სხვა გუნდებში გადასვლის შემდეგ კი მათ სხვაგვარად თამაშს სთხოვენ, რაც მარტივი არაა.

ცოტა ვინმე იცნობს “ბარსელონას” ახალგაზრდულ სისტემას ალბერ პუჩზე უკეთ. ის კლუბში 2003-2014 წლებში მუშაობდა. მან უბრალო სკაუტობით დაიწყო, საბოლოოდ კი აკადემიის დირექტორი გახდა.

პუჩი ერთ-ერთია მათ შრის, ვისაც მიაჩნიათ, რომ ახალგაზრდა ფეხბურთელებმა “ბარსელონაში” მეტი შანსი უნდა მიიღონ, ვიდრე სხვა კლუბებში. მისი აზრით “ბარსას” ლეგენდები ამ დონეს ვერ მიაღწევდნენ, მათთვის ნდობა შესაბამის მომენტში რომ არ გამოეცხადებინათ.

სერჟი რობერტოსა და ანსუ ფატის შორის არსებულ 8 წლიან წყვეტასთან დაკავშირებით პუჩი აცხადებს:

საინტერესოა გარე თვალით დანახული რეალობა. “იუვენტუსისა” და იტალიის ნაკრების მცველი ლეონარდო ბონუჩი The Athletic-თან საუბარში აცხადებს:

ეს დიდებული თაობა უკვე წარსულია. ერთ-ერთმა ბოლო მათგანმა, მესიმ, “ბარსელონა” გასულ ზაფხულში დატოვა. სანდრო როსელისა და ჟოზეპ მარია ბართომეუს მმართველობის დროს “ბარსელონამ” აქცენტი ვარსკვლავების შეძენაზე გააკეთა. კლუბიდან მიმავალი ლეგენდების ჩანაცვლებას ისინი ამ გზით ცდილობდნენ, მაგრამ უშედეგოდ.

დიდი ფული დაიხარჯა უსმან დემბელეს, ფილიპე კოუტინიოსა და ანტუან გრიზმანის ტრანსფერებზე, თუმცა ვერც რომელიმე მათგანი და ვერც ამ 8 წლის განმავლობაში მოსული საშუალო დონის რომელიმე ფეხბურთელი “ბარსელონას” თამაშში ბოლომდე ვერ ჩაეწერა.

– ალბერ როკა.

რთულია, დავადგინოთ, თუ ზუსტად როდის დაკარგეს “ბარსელონას” მმართველმა პირებმა კლუბის უნიკალური ფილოსოფიის რწმენა.

გვარდიოლას გუნდიდან წასვლა და ამ დღიდან ორ წელიწადზე ნაკლებ დროში მისი თანაშემწის, ტიტო ვილანოვას გარდაცვალება შეგვიძლია, საკვანძო ეპიზოდებად მივიჩნიოთ. მას შემდეგ ახალგაზრდა ფეხბურთელების გამოყენების ასეთი სურვილი არცერთ მწვრთნელს არ უჩვენებია.

ყველაზე მნიშვნელოვანი ისაა, რომ ფეხბურთელი პირველ გუნდამდე ვერ მიაღწევს, თუ მას პირველი გუნდის მწვრთნელი ნდობას არ გამოუცხადებს.

– ეს 2019-2021 წლებში “ლა მასიას” დირექტორის, ჩავი მარტინის სიტყვებია.

“ბარსელონას” მწვრთნელების, განსაკუთრებით კი ერნესტო ვალვერდეს ერთ-ერთი გამოწვევა კლუბის ხელმძღვანელი პირების მხრიდან წამოსული ზეწოლა იყო. როსელისა და ბართომეუს მმართველობის დროს “ლა მასიამ” ნდობა დაკარგა. The Athletic-თან საუბრისას ამაზე ისტორიკოსი ანხელ იტურიაგაც საუბრობს.

მიმდინარე წლის მარტში “ბარსელონას” პრეზიდენტის პოსტზე ჟოან ლაპორტას დაბრუნებას გულშემატკივრები ელოდნენ, როგორც კლუბში კრუიფის იდეოლოგიის დაბრუნებას. ამაზე ფიქრის საფუძველს გვაძლევდა ისიც, რომ “ბლაუგრანას” მწვრთნელი რონალდ კუმანია, რომელიც იოჰან კრუიფის მწვრთნელობის დროს თამაშობდა. გარდა ამისა ლაპორტამ კლუბში მოიყვანა იოჰანის შვილი ჟორდი კრუიფი.

ამის მიუხედავად, რთულია, წარმატების მოდელისკენ მკვეთრი შემობრუნება დავინახოთ. მიმდინარე წლის ზაფხულში კლუბმა მოკლევადიან პერსპექტივებზე იფიქრა და 33 წლის სერხიო აგუერო და 31 წლის ლუკ დე იონგი დაიმატა, ახალგაზრდა მირანდა და მონჩუ კი გუნდიდან გაუშვა.

“პოზიციური თამაშის” ელემენტები არც მოედანზე იგრძნობა და არც 4-3-3 წყობაა ისეთივე ხელშეუხებელი, როგორც ეს გვარდიოლას, ან გარსია პიმიენტას “ბარსა ბ-ში” იყო. კუმანმა 3 ცენტრალური მცველით ითამაშა “ბაიერნისა” და “ბენფიკას” წინააღმდეგ, “ატლეტიკოს” კი 4-2-3-1 წყობით დაუპირისპირდა. კატალონიელები სამივე ამ მატჩში მშრალად დამარცხდნენ. წაგება წაგებად და ამ შეხვედრებში “ბარსამ” საკუთარ თამაშზეც უარი თქვა.

– განაგრძობს იტურიაგა.

მიმდინარე სეზონში კუმანი ახალგაზრდებს შანსს ნამდვილად აძლევს. უკვე ვიხილეთ 17 წლის გავი და 19 წლის ნიკო. გავიმ უკვე ესპანეთის ნაკრებში თამაშიც მოასწრო და გაბრწყინებაც. თუმცა უნდა ითქვას, რომ ახალგაზრდებს შანსი მაშინ ეძლევათ, როდესაც კლუბს საკადრო კრიზისი უდგას და მწვრთნელს დიდი არჩევანი არ აქვს.

რაც შეეხება თამაშს – მიმდინარე სეზონის ერთადერთი ნათელი წერტილი ლა ლიგაში “ლევანტესთან” 3-0 მოგება იყო. ანგარიშის გარდა აღსანიშნავია ისიც, რომ მოედანზე 9 ისეთი ფეხბურთელი ვიხილეთ, რომლებსაც “ბარსა ბ” აქვთ გამოვლილი.

– ეს გარსია პიმიენტას სიტყვებია.

მათი აზრით, ვისაც კრუიფის მემკვიდრეობის ჯერ კიდევ სჯერა, კლუბში შექმნილი ფინანსური კრიზისი, შესაძლოა, სასარგებლოც კი აღმოჩნდეს. “ბარსელონას” მოუწევს, მომდევნო რამდენიმე წლის განმავლობაში გუნდი “ლა მასიას” აღზრდილების გარშემო ააშენოს და შეეგუოს რეალობას, რომ გარკვეული პერიოდით ტიტულები არ იქნება. თუმცა ახალგაზრდებისთვის გამოცხადებული ნდობა მიგვიყვანს იქამდე, რომ “ბარსა” დიდ ტურნირებს ისევ მოიგებს. ასეთი მიდგომა რთული პერიოდის გადალახვას გაამარტივებს და “კამპ ნოუზე” წარმატებული პერიოდის დაბრუნების შანსებს მნიშვნელოვნად გაზრდის.

– ჩავი მარტინი.

კლუბს მიღმა ზოგიერთი ადამიანი და არა მხოლოდ “რეალის” წარმომადგენლები, ასეთ იდეალიზმზე იცინიან. მათი აზრით, გვარდიოლას “ბარსელონას” წარმატების მთავარი მიზეზი უფრო მეტად იღბალი იყო, რაც იმაში გამოიხატა, რომ ასეთი დონის ფეხბურთელები ერთმანეთს დროში დაემთხვნენ. თუმცა ამ სტატიის გაცნობის შემდეგ დარწმუნდებით, რომ იღბალი არაფერ შუაშია.

“ბარსელონა” წარმატებებს აღწევს მაშინ, როდესაც მთავარ იდეას შესაბამისი ნდობა აქვს, ახალგაზრდა ფეხბურთელები შანსს იღებენ და თამაშის ერთიანი სტილის მომხრეა ყველა, პრეზიდენტიც და ბალახის მომვლელიც. თუმცა ის ადამიანები, რომლებსაც ამ იდეის 100%-ით სჯერათ, დარწმუნებულები არ არიან, რომ კლუბის ამჟამინდელი მმართველებიდან ყველა ამავე აზრზეა.

– სერჟი სამპერი.

სტატია მომზადებულია The Athletic-ის მიხედვით